كند و عوض بدهد . « وَلا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ » 102 طبرى : يعنى تا هنگام مرگ با اسلام و رعايت احترام آن باشيد . ابو الفتوح نوشته است : گفته‌اند : مقصود از مسلمون مخلصون است و گفته‌اند : مقصود مفوّضون است يعنى كارهاى خود به خدا واگذار كننده . فضيل گفت : گمان نيكو برند بخداى انس مالك روايت كرده است : آنكه تقواى به حق داشته باشد زبان خود نگاه دارد . « وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّه » 103 طبرى : مقصود از حبل وسيله ى دست يافتن به مقصود است . عبد اللَّه مسعود گفته است : يعنى جماعت و گروه مردم . قتاده گفته است مقصود قرآن است و عهد و فرمان خدا است . ضحّاك و سدّى و مجاهد هم گفته‌اند : مقصود قرآن است ، ابن زيد گفته است : مقصود اسلام است : حسينى نوشته است : رباعى : حقّا كه بىمتابعت سيّد رسل هرگز كسى به منزل مقصود ره نيافت از هيچ رو به هيچ درى ره نميدهند آن را كز آستانه ى وى روى دل بتافت ابو الفتوح : حبل كنايت باشد از دين عهد و امان و مودّت و خويشى و قرابت و از پيغمبر و حضرت علىّ روايت كرده است كه فرمودند : قرآن حبل اللَّه المتين است و ابان بن تغلب از حضرت صادق ( ع ) روايت كرده است كه فرمودند : مقصود از اين جملهء ها ما هستيم . خواجه عبد اللَّه انصارى گفته است : جمعى بحسين منصور رسيدند وقتى كه او را بردار مىكشيدند بطريق استفسار پرسيدند كه حقيقت محبت چى است و مرد اين ميدان كى است ؟ فرمود كه : « اوّلها حبل و آخرها قتل » يعنى اوّلش رسن است و آخرش دار سر فكن . « فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِه إِخْواناً » 103 ابو الفتوح : رسول عليه - السّلام گفت مسلمان برادر مسلمان است بر او ظلم نكند و نگذارد كه كسى بر او ظلم